Gündem

Yeni Mevduat Sistemi Yeterince Araştırılmadı mı? Hazine’nin En Büyük Yükü Ne Olacak?

Geçen haftanın en çok konuşlan bahislerinden biri de ‘ekonomideki ışıltı’ söylemi oldu.

Hazine ve Maliye Bakanı Nureddin Nebati katıldığı bir yayında sayı vermek yerine iktisadın gözlerdeki ışıltı olmasından bahsedince bu telaffuz toplumsal medyada ziyadesiyle gündem oldu.

Eski Bankacı ve Gelecek Partisi İktisat Siyasetleri Lideri Kerim Rota, bu ‘ışıltı’nın TL’deki kıymet kaybına tahlil olup olmayacağını ve sisteme getireceği yükü, Hazine’nin dolaylısıyla halkın bütçesinin bu sistemden nasıl etkileneceğini projeksiyonlarla inceliyor.

Kur şoku!

4fag

Kerim Rota ‘Con Ahmet’in “Işıltılı” Dönüşü’ başlıklı yazısında, kurdaki hareketlerin, yeni sistemin işleyişinin, getireceği yüklerin tam manasıyla incelenmediğine dikkat çekiyor. 

2018 yılında yaşanan ‘kur şoku’ yani dolardaki önlemez yükselişin başlangıcı kabul edilen devirden günümüze bir inceleme yapan Rota, 3 kritik dönüm noktası ile mevzuyu ele alıyor.

Londra ziyareti

4fag

Üstteki grafik Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Haziran 2018 seçimleri öncesi Londra’da yatırımcılarla yaptığı toplantının akabinde ziyareti pahalandıran BBC’nin haberin içine eklediği $/TL grafiği.

Erdoğan’ın bu periyottaki birtakım telaffuzları sonrasında Dolar, Türk Lirası karşısında rekor düzeye çıkarak 4,46’ya kadar yükseldi.

Böylece Türk Lirası’nın Dolar’a karşı paha kaybı yılın başından beri yüzde 16 oldu.

2018’den bu yana doların düşmesi için yapılanlar ve sonuçları

4fag

1) Swap Yasakları sonrası faiz %24

Swap yasakları Brunson krizi sırasında devreye alınsa da işe yaramadı. Piyasalardaki asayiş TCMB’nin 13 Eylül 2018’de faizleri %6,25 arttırarak %24’e yükseltmesiyle sağlanabildi.

2) Con Ahmet makinesi bozulunca faiz %19

128 Milyar $’lık TCMB Döviz rezerv satışına ise 2019 Mart ayında mahallî seçimler öncesi başlandı. Ben de bu sistemin daha kolay anlaşılabilmesi için 2019 yılında “Con Ahmet’in dönemi daim makinesi döviz piyasasında” yazısını yazdım. Bu bahis, sonrasında Türkiye’nin en değerli siyasi tartışmalarından biri haline geldi.

Döviz rezervlerinin kapı gerisinden satışı 2020 Kasım’da TCMB Lideri ve bakanın istifası ile sona erdi. Akabinde %10,25 olan siyaset faizinin Naci Ağbal tarafından %19’a kadar yükseltilmesi ile piyasalar istikrara oturabildi.

3) Yeni deney sonucunda kredi faizi %30

2021 Eylül ayında tekrar başlayan faizleri süratli düşürme deneyi ise birkaç ay içinde $’ın 8’den 18’e çıkması ile sonuçlandı.

Bu yangını söndürmek için 3 numaralı tedbir olan “Kur Muhafazalı Mevduat” devreye alındı. (Bundan sonra KKM olarak kısaltacağım)

Işıltıdan etkilenmiş

4fag

KKM’nin ağabeyi swap yasakları hala devrede. Öteki ağabey olan art kapıdan rezerv satışı da sevgili Uğur Gürses’in belirlediği gibi bu hafta başlamış.

Yeni bakan Nureddin Nebati “Benim gözlerimdeki ışıltıyı arkadaşlarım görüyor” derken, aşikâr ki Con Ahmet Makinesinin tozlu depodan çıkarılıp çalıştırılırken yaydığı birinci ışıltıdan etkilenmiş.

Kendisine o makinenin ışıltısına kapılmamasını, makinenin önemli bir sürtünme gücü kaybı sorununun olduğunu, fazla ısındığında etrafındakilere ziyan verme potansiyeli barındırdığını ben söylemiş olayım.

Bu yazıyı yazarken $’a karşı 11,80’de olan $ Türk Lirası, bu yılın başında 7,36 idi. Artış oranı %60. Epey kıymet kaybı ve negatif rezerv sonunda vardığımız nokta ise, kredi faizlerinin %30, tahvil faizlerinin %25, mevduat faizlerinin %21 enflasyonun ise TÜİK datalarıyla bile %30’un üstünde yılı kapatması olacak.

TCMB siyaset faizi %14. Bu düşük faizden yarar görebilecek tek yatırımcı kümesi ise bankalar.

Geriye dönük test yapmadan çıkılan yol

4fag

Hazine Maliye Bakanı Nureddin Nebati 23 Aralık akşamı yaptığı söyleşide KKM’nin mümkün sonuçları için “Bireylere ödüyoruz. En makus senaryoda bile Hazine’ye bir yük gelmiyor.” dedi.

Üreticiler yeni bir eseri piyasaya sunmadan evvel önemli pazar araştırmaları yaparlar. Bu eserin kullanıcılara yahut üretici şirkete bir ziyanının olup olmayacağına dair güvenlik testleri de yaparlar.

Bilhassa finansal eserlerde eserin muvaffakiyetini ölçmek için “geriye dönük test” yapılır. Eserin performansı geçmiş bilgilerle tahlil edilip teste tabi tutulur.

Sayın bakanın “en makûs senaryoda bile hazineye yük gelmiyor” cümlesini duyunca bu eserin geriye dönük testinin yapılmayıp apar topar açıklandığına büsbütün ikna oldum.

Ben yazının başındaki öyküyü kurguladığım 2018 Temmuzdan itibaren bu testi kendisi için yaptım. Şayet Cumhurbaşkanlığı Hükümet sisteminin hayata geçtiği çeyrekten itibaren KKM eseri hayata geçirilseydi, her üç ayda bir 1 Milyon TL mevduat yapan bir bireye hazineden ne kadar para aktarılmış olacağını aşağıdaki tabloda görebilirsiniz. (Sadece anapara dönüşleriyle yeni mevduat yapıldığını varsaydım)

‘Sayın bakana makûs bir haberim var’

4fag

KKM eserini yalnızca bireyler yapabiliyor. Bireylerin Temmuz 2018 prestijiyle 1,8 Trilyon TL mevduatları varmış. 21 Aralık 2021 prestijiyle bu fiyat 3,2 Trilyon TL’ye yükselmiş.

Sayın bakana makûs bir haberim var. Bu eser şayet 2018 Temmuz ayında devreye alınmış ve bireyler o günkü mevduatlarının %20’si yahut %50’si ( yani 360 Milyar TL yahut 900 Milyar TL) fiyatında KKM’ye katılmış olsalardı kamu maliyesine tesirinin ne olacağını da görebilir.

Ruhsal tesir

4fag

Faizle görünüşte uğraş yerine, enflasyonla gerçek uğraş yapılmadığı sürece bu eserin kamu maliyesi üzerine yıkıcı tesirleri olması kaçınılmaz. Mevcutta ısrar edilen siyaset faizini enflasyonun altında tutmak ise, bütçeden bu esere yüklü para ödeneceğini neredeyse garanti etmek manasına geliyor.

Bu “geriye dönük testi” görünce sanırım ülke için en güzeli bu KKM eserinin yalnızca ruhsal tesir yaratarak piyasaları sakinleştirmesi. Esere ilginin ağır olması halinde “kötüyü daha kötüye” çeviren ve çalışıp “ışıldadıkça” çok yüksek enflasyon ve gelir adaletsizliği üreten yeni cins bir Con Ahmet makinemiz olacak.

EK İŞLER VE YURT DIŞI İLE İLGİLİ İLANLAR İÇİN MUTLAKA UĞRAYIN

Benzer Haberler

Bir cevap yazın

Başa dön tuşu